Brain Fog อาการที่คนกูเกิลมากที่สุดตอนนี้ — อาหารเสริมที่นักวิจัยพูดถึงซ้ำๆ มีอะไรบ้าง
Brain Fog อาการที่คนกูเกิลมากที่สุดตอนนี้ — อาหารเสริมที่นักวิจัยพูดถึงซ้ำๆ มีอะไรบ้าง
เคยเป็นไหมครับ นั่งอยู่หน้าคอมพิวเตอร์ตั้งใจจะทำงาน แต่สมองกลับเหมือนค้างอยู่ คิดอะไรไม่ออก อ่านประโยคเดิมซ้ำสามรอบแล้วก็ยังไม่เข้าใจว่าตัวเองกำลังจะสื่ออะไร นั่นแหละคือสิ่งที่เรียกว่า brain fog หรือ "สมองมึน" — และในช่วงหลายปีที่ผ่านมา การค้นหาคำนี้บน Google เพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่องนะครับ
Brain fog ไม่ใช่การวินิจฉัยทางการแพทย์อย่างเป็นทางการ แต่เป็นคำรวมที่ใช้อธิบายกลุ่มอาการด้านการรับรู้ ไม่ว่าจะเป็นสมาธิแย่ลง ความคิดช้า ความจำเสื่อม และความเหนื่อยล้าทางจิตใจ นักวิจัยกำลังศึกษาอย่างจริงจังว่าอะไรเป็นสาเหตุ และสารอาหารชนิดไหนที่อาจช่วยได้ค่ะ
ทำไมถึงมีคนรู้สึกแบบนี้กันมากขึ้น?
ตอบได้ตรงๆ เลยค่ะว่ามาจากหลายสาเหตุพร้อมกัน การนอนหลับไม่มีคุณภาพ ความเครียดเรื้อรังในระดับต่ำแต่ต่อเนื่อง การกินอาหารแปรรูปมากเกินไป และการเพ่งหน้าจอแทบทุกชั่วโมงตื่น ทั้งหมดนี้กัดกร่อนความใสของสมองทีละน้อย
วัยทำงานในเมืองไทยหลายคนบอกว่ารู้สึกแบบนี้แม้กระทั่งตอนที่นอนหลับเต็มอิ่มแล้ว บางคนโทษว่าเป็นเพราะอายุมากขึ้น แต่นักวิจัยชี้ว่าการขาดสารอาหารบางชนิดอาจเป็นตัวการสำคัญที่ถูกมองข้ามมาโดยตลอดครับ
สารอาหารที่ปรากฏในงานวิจัยซ้ำแล้วซ้ำเล่า
โอเมก้า-3
DHA ซึ่งเป็นโอเมก้า-3 ชนิดหนึ่งนั้น เป็นองค์ประกอบโครงสร้างหลักของเยื่อหุ้มเซลล์สมอง ถ้าอาหารประจำวันของเราขาดปลาที่มีไขมันสูงอย่างปลาทู ปลาแซลมอน และหันมากินข้าวผัด ข้าวมันไก่ หรือสตรีทฟู้ดเป็นหลัก ระดับ DHA ก็อาจลดลงโดยไม่รู้ตัวนะครับ งานวิจัยที่ตีพิมพ์ใน Nutritional Neuroscience ปี 2022 พบว่าผู้ใหญ่อายุต่ำกว่า 50 ปีที่มีระดับโอเมก้า-3 ต่ำมีผลการทดสอบสมรรถภาพทางสติปัญญาที่แย่กว่า
แมกนีเซียม
แมกนีเซียมมีส่วนร่วมในปฏิกิริยาเอนไซม์กว่า 300 ชนิดในร่างกาย รวมถึงปฏิกิริยาที่ควบคุมการตอบสนองต่อความเครียดและคุณภาพการนอนหลับ ซึ่งทั้งสองอย่างนี้เชื่อมโยงโดยตรงกับความคมชัดของสมอง ปัญหาคือการแปรรูปอาหารสมัยใหม่มักกำจัดแมกนีเซียมออกไปมาก ทำให้การขาดสารอาหารชนิดนี้เป็นเรื่องพบบ่อยมากกว่าที่คิดค่ะ
วิตามิน B12
B12 จำเป็นต่อการทำงานของระบบประสาทและการสร้างไมอีลิน ซึ่งเป็นปลอกหุ้มเส้นประสาทที่ช่วยให้สัญญาณสมองเดินทางได้เร็วขึ้น การขาด B12 มีความสัมพันธ์ชัดเจนกับ brain fog ปัญหาความจำ และความเหนื่อยล้า ผู้ที่กินเนื้อสัตว์น้อยหรือหันมากินมังสวิรัติควรให้ความสนใจเป็นพิเศษนะครับ เพราะ B12 ส่วนใหญ่มาจากผลิตภัณฑ์จากสัตว์
วิตามิน D
แม้ประเทศไทยจะมีแสงแดดตลอดปี แต่การขาดวิตามิน D ก็พบได้บ่อยอย่างน่าแปลกใจ เพราะคนส่วนใหญ่ใช้เวลาส่วนใหญ่อยู่ในอาคารที่มีเครื่องปรับอากาศ รีเซพเตอร์วิตามิน D มีอยู่ทั่วสมอง และงานวิจัยใน Journal of Neurology เชื่อมระดับวิตามิน D ที่ต่ำกับความเสี่ยงที่เพิ่มขึ้นของการเสื่อมถอยทางสติปัญญาและความผิดปกติทางอารมณ์ค่ะ
สังกะสี (Zinc)
สังกะสีมีบทบาทในการส่งสัญญาณสารสื่อประสาท ซึ่งก็คือระบบส่งข้อความทางเคมีที่สมองใช้ในการสื่อสาร นอกจากนี้ยังช่วยจัดการความเครียดออกซิเดทีฟที่อาจเร่งการเสื่อมสภาพของสมองได้ การขาดสังกะสีเล็กน้อยอาจไม่ปรากฏในการตรวจเลือดทั่วไป แต่ส่งผลต่อสมาธิและความคมชัดทางความคิดได้เงียบๆ ในระยะยาว
งานวิจัยบอกว่าอะไรจริงๆ?
ต้องพูดตรงๆ นะครับ ว่าอาหารเสริมไม่ใช่ตัวเพิ่มสมรรถภาพสมองสำหรับคนที่สุขภาพดีและได้รับสารอาหารครบอยู่แล้ว หลักฐานที่ชัดเจนที่สุดอยู่ที่การแก้ไขการขาดสารอาหาร เมื่อสารอาหารชนิดใดชนิดหนึ่งต่ำจริงๆ การเติมเต็มส่วนที่ขาดนั้นสามารถเปลี่ยนแปลงความรู้สึกและการทำงานของสมองได้อย่างมีนัยสำคัญค่ะ
ไลฟ์สไตล์สำคัญไม่แพ้กันเลยนะครับ งานวิจัยที่ตีพิมพ์ใน The Lancet ปี 2020 ระบุว่าการไม่ออกกำลังกาย การนอนหลับไม่ดี และการแยกตัวจากสังคม เป็นปัจจัยเสี่ยงหลักที่สามารถปรับเปลี่ยนได้สำหรับการเสื่อมถอยทางสติปัญญา ไม่มีอาหารเสริมตัวไหนทดแทนพื้นฐานเหล่านี้ได้
เริ่มต้นจากตรงไหนดี?
ก่อนซื้ออาหารเสริมมากองไว้ ลองตรวจเลือดดูก่อนค่ะ เพื่อดูว่าระดับสารอาหารของเราอยู่ที่ไหนจริงๆ แพทย์ทั่วไปสามารถตรวจ B12 วิตามิน D และสังกะสีได้เป็นส่วนหนึ่งของการตรวจสุขภาพทั่วไป ทำให้มีข้อมูลที่แท้จริงแทนที่จะเดาสุ่ม
ถ้าอาหารประจำวันส่วนใหญ่เป็นข้าวผัด ส้มตำ หรืออาหารข้างทาง แต่ขาดผักใบเขียว ถั่ว และปลา ปัญหาน่าจะเริ่มจากอาหารก่อนเรื่องอาหารเสริมครับ ปรับอาหารก่อน แล้วค่อยพิจารณาเพิ่มเติม
สำรวจสารอาหารที่เกี่ยวข้อง
บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อให้ข้อมูลทั่วไปเท่านั้น ไม่ถือเป็นคำแนะนำทางการแพทย์ กรุณาปรึกษาผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาพที่มีคุณสมบัติเหมาะสมก่อนเริ่มรับประทานอาหารเสริมใดๆ ความต้องการของแต่ละบุคคลแตกต่างกันขึ้นอยู่กับสภาวะสุขภาพ อาหาร และโรคประจำตัว