🎁 Join free & get up to 20% off as a member SingaporeOther Countries

วิตามินดี 3: วิตามินแสงแดด บำรุงกระดูกและภูมิคุ้มกัน

Published: 2026-10-04·เขียนโดยทีมบรรณาธิการ My Health N Wellness
วิตามินดีสุขภาพกระดูกภูมิคุ้มกันวิตามินและแร่ธาตุ
⏱️ อ่านประมาณ 5 นาที • อ้างอิงหลักฐานทางวิทยาศาสตร์

วิตามินดี 3: วิตามินแสงแดด บำรุงกระดูกและภูมิคุ้มกัน

นั่งทำงานใต้แสงไฟออฟฟิศทั้งวัน เดินทางด้วย BTS หรือ MRT ตอนเช้า กลับบ้านด้วย Grab ตอนเย็น แล้วก็สงสัยว่าทำไมช่วงนี้เพลียง่ายจัง? ลองคิดดูนะ เราอาจได้รับแสงแดดน้อยกว่าที่คิดเยอะเลย และเรื่องนี้เกี่ยวข้องกับวิตามินดี 3 โดยตรง

วิตามินดี 3 คืออะไร?

วิตามินดี 3 หรือชื่อทางวิทยาศาสตร์ว่า โคเลแคลซิฟีรอล เป็นวิตามินที่ละลายในไขมัน ซึ่งแปลว่าร่างกายจะเก็บสะสมไว้ในเนื้อเยื่อไขมัน ไม่ได้ขับส่วนเกินทิ้งไปง่ายๆ เหมือนวิตามินซี วิตามินดีมีอยู่ตามธรรมชาติในอาหารบางชนิด ถูกเติมลงในอาหารบางอย่าง และผิวหนังของเราก็สร้างขึ้นเองได้ เมื่อรังสียูวีจากแสงแดดกระตุ้นให้เกิดการสร้างวิตามินดี

วิตามินดีที่ได้จากอาหารมี 2 รูปแบบหลัก คือ D2 (เออร์โกแคลซิฟีรอล) ที่มาจากพืชและเห็ดรา กับ D3 ซึ่งร่างกายมนุษย์สร้างขึ้นเองได้ตามธรรมชาติ และพบในอาหารที่มาจากสัตว์ มีงานวิจัยเปรียบเทียบทั้งสองแบบแล้วพบว่า วิตามินดี 3 แบบเสริมอาหารมักเพิ่มระดับวิตามินดีในเลือดได้มากกว่า และรักษาระดับนั้นได้นานกว่า D2 นี่เป็นเหตุผลที่ D3 ถูกแนะนำบ่อยกว่านั่นเอง

แต่มีเรื่องที่หลายคนไม่รู้นะ วิตามินดีที่ได้จากแดด จากอาหาร หรือจากขวดอาหารเสริม ยังไม่ได้ “พร้อมใช้งาน” ทันที มันยังไม่ออกฤทธิ์ในตัวเอง และต้องผ่านการแปลงสภาพ 2 ขั้นตอนในร่างกาย คือที่ตับก่อน แล้วค่อยไปที่ไต จึงจะกลายเป็นฮอร์โมนที่เซลล์ของเราใช้งานได้จริง ลองนึกภาพวัตถุดิบสดที่ต้องผ่านการปรุงก่อนถึงจะกินได้ ร่างกายก็ต้อง “ปรุง” วิตามินดีก่อนใช้เหมือนกันเลย

ทำไมหลายคนถึงกินวิตามินดี?

กระดูกแข็งแรงและการดูดซึมแคลเซียม

นี่คือหน้าที่เด่นที่สุดของวิตามินดี 3 เลย วิตามินดีช่วยให้ร่างกายดูดซึมแคลเซียมซึ่งเป็นวัตถุดิบหลักของกระดูกแข็งแรง และเมื่อทำงานร่วมกับแคลเซียมแล้ว ก็ช่วยป้องกันโรคกระดูกพรุนได้ โรคนี้คือภาวะที่กระดูกบางลงและเปราะหักง่าย ใครที่ไม่ค่อยได้กินนมหรือผลิตภัณฑ์จากนมเป็นประจำ หรือกำลังเข้าสู่วัยที่อายุมากขึ้น เรื่องนี้ยิ่งสำคัญขึ้นทุกปีเลย

กล้ามเนื้อแข็งแรงและการทรงตัวที่ดี

กล้ามเนื้อต้องใช้วิตามินดีเพื่อเคลื่อนไหวได้อย่างเหมาะสม และเส้นประสาทก็อาศัยวิตามินดีในการส่งสัญญาณระหว่างสมองกับส่วนอื่นของร่างกาย ระดับวิตามินดีที่ต่ำมีความเกี่ยวข้องกับแรงบีบมือที่ลดลง และความเสี่ยงที่ผู้สูงอายุจะหกล้มมากขึ้น ซึ่งเป็นเรื่องน่าห่วงสำหรับสังคมสูงวัยอย่างประเทศไทยเลย

ช่วยสนับสนุนระบบภูมิคุ้มกัน

เซลล์ภูมิคุ้มกันทั่วร่างกายมี “ตัวรับ” วิตามินดี เปรียบเหมือนช่องรับสัญญาณไว้คอยรับวิตามินนี้ และวิตามินดียังมีผลต่อระบบอื่นนอกเหนือจากกระดูก โดยเฉพาะระบบภูมิคุ้มกัน ระบบฮอร์โมน และระบบหัวใจและหลอดเลือด องค์กรวิจัยด้านสุขภาพยังระบุว่า การขาดวิตามินบางชนิด รวมถึงวิตามินดี อาจส่งผลเสียต่อการทำงานของระบบภูมิคุ้มกัน เลยมักถูกพูดถึงบ่อยในช่วงไข้หวัดระบาดหรือช่วงที่ฝุ่นหนา ซึ่งโรคทางเดินหายใจมักพุ่งสูงขึ้น

ความสัมพันธ์กับสุขภาพระยะยาว

นอกจากเรื่องกระดูกและภูมิคุ้มกันแล้ว ระดับวิตามินดีในเลือดที่ต่ำ มีความสัมพันธ์กับความเสี่ยงที่สูงขึ้นของโรคหัวใจ เบาหวาน มะเร็ง ปัญหาด้านอารมณ์ และภาวะสมองเสื่อม จากงานวิจัยเชิงสังเกต ซึ่งเป็นงานที่ติดตามดูกลุ่มคนแล้วเปรียบเทียบผล แต่ต้องบอกตามตรงนะว่า ความสัมพันธ์ไม่ได้แปลว่าเป็นสาเหตุ และหน่วยงานสุขภาพส่วนใหญ่ก็ยังไม่ได้บอกว่าวิตามินดีป้องกันโรคเหล่านี้ได้แน่นอน

ร่างกายดูดซึมวิตามินดีได้อย่างไร?

วิตามินดี 3 ละลายในไขมัน จึงดูดซึมได้ดีที่สุดเมื่อกินพร้อมมื้ออาหารที่มีไขมันอยู่บ้าง ลองนึกถึงข้าวผัดใส่ไข่ ไข่เจียวฟูๆ หรือแกงกะทิร้อนๆ แทนที่จะกินตอนท้องว่างพร้อมชาเย็นแก้วเดียวนะ

แสงแดดยังเป็นแหล่งวิตามินดีตามธรรมชาติที่มีประสิทธิภาพที่สุดสำหรับคนส่วนใหญ่ แต่มีปัจจัยในชีวิตประจำวันหลายอย่างที่ลดปริมาณที่ผิวเราสร้างได้แบบไม่รู้ตัว ครีมกันแดดที่ทาอย่างถูกวิธีสามารถลดการสร้างวิตามินดีของผิวได้มากกว่า 9 ใน 10 ส่วน และคนที่มีผิวสีเข้มมักมีระดับวิตามินดีในเลือดต่ำกว่า เพราะเมลานิน (เม็ดสีผิว) ทำหน้าที่เหมือนร่มกันแดดตามธรรมชาติ ทำให้ผิวสร้างวิตามินดีได้น้อยลง คนไทยเองก็มีสีผิวหลากหลาย ปริมาณแดดที่แต่ละคนต้องการจึงไม่เท่ากันเลย

อีกเรื่องคือวิถีชีวิต คนทำงานจำนวนมากนั่งอยู่ในออฟฟิศแอร์เย็นเกือบทั้งวัน บวกกับการเดินทางไกลบนรถไฟฟ้าหรือรถติด ทำให้ได้รับแดดช่วงกลางวันน้อยกว่าที่ผิวต้องการ ทั้งที่อยู่ในประเทศแดดจ้าขนาดนี้ น่าแปลกใจใช่ไหมล่ะ เพราะอยู่ใกล้เส้นศูนย์สูตรไม่ได้แปลว่าจะได้วิตามินดีเพียงพอ ถ้าเราอยู่แต่ในตึกตั้งแต่เก้าโมงถึงหกโมงเย็น

ความปลอดภัยที่ควรรู้

โดยทั่วไปวิตามินดี 3 ถือว่าปลอดภัย เมื่อได้รับจากอาหารปกติและการรับแดดอย่างเหมาะสม เพราะวิตามินนี้ละลายในไขมันและสะสมอยู่ในร่างกาย ไม่ได้ถูกขับออกเร็ว ปัญหาจึงมักเกิดจากการกินอาหารเสริมมากเกินไปเป็นเวลานาน มากกว่าจะเกิดจากอาหารหรือแสงแดด

ผลข้างเคียงที่พบบ่อยเมื่อกินอาหารเสริมมากเกินไป ได้แก่ ท้องผูก ท้องเสีย คลื่นไส้ อาเจียน และอ่อนแรง ถ้ามากเกินไปจริงๆ วิตามินดีส่วนเกินอาจทำให้แคลเซียมในเลือดสูงเกินไป ซึ่งมีความเชื่อมโยงกับความเสี่ยงที่กระดูกหักง่ายขึ้น หกล้มบ่อยขึ้น และเป็นนิ่วในไต ตรงข้ามกับการบำรุงกระดูกที่ทุกคนตั้งใจไว้เลย

ผู้ที่เป็นโรคไต โรคซาร์คอยโดซิส (โรคที่ทำให้เกิดก้อนอักเสบเล็กๆ ตามอวัยวะ เช่น ปอด) หรือมีปัญหาที่ต่อมพาราไทรอยด์ (ต่อมเล็กๆ ที่ช่วยควบคุมระดับแคลเซียมในเลือด) ควรระวังเป็นพิเศษ เช่นเดียวกับคนที่กินแคลเซียมเสริมอยู่แล้ว หรือใช้ยาที่มีผลต่อระดับแคลเซียม แนวทางทางการแพทย์ล่าสุดยังชี้ว่า ผู้ใหญ่สุขภาพดีที่อายุไม่ถึง 75 ปีส่วนใหญ่ ไม่จำเป็นต้องกินวิตามินดีเสริมเป็นประจำ กลุ่มที่มักได้ประโยชน์มากกว่าคือคนบางกลุ่ม เช่น ผู้สูงอายุ หญิงตั้งครรภ์ และคนที่ได้รับแสงแดดน้อย ในประเทศไทย ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารอยู่ภายใต้การกำกับดูแลของ อย. (สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา) ก่อนซื้อจึงควรเช็กว่ามีเลขทะเบียนที่ถูกต้อง ไม่ควรซื้อจากร้านออนไลน์ที่ไม่มีแหล่งที่มาชัดเจนนะ

แหล่งอาหารธรรมชาติ

  • ปลาที่มีไขมันสูง เช่น แซลมอน ปลาทู และปลาซาร์ดีน หาซื้อได้ง่ายที่ตลาดสด และเข้ากับเมนูปลาในครัวไทยได้หลายอย่าง
  • ไข่แดง ที่อยู่ในเมนูประจำบ้านอย่างข้าวไข่เจียว ไข่ดาว หรือข้าวผัดใส่ไข่
  • ตับวัวและเครื่องในสัตว์อื่นๆ ซึ่งบางบ้านก็ใช้ปรุงอาหารเป็นครั้งคราว
  • นม นมถั่วเหลือง และซีเรียลอาหารเช้าที่เสริมวิตามินดี อย่าลืมอ่านฉลากนะ เพราะปริมาณที่เติมแต่ละยี่ห้อไม่เท่ากัน
  • เห็ดที่ตั้งใจให้ได้รับแสงยูวีระหว่างการเพาะ ซึ่งจะมีวิตามินดีรูปแบบ D2 จากพืช
  • การรับแดดช่วงกลางวันแบบพอเหมาะและไม่นานเกินไป โดยให้แขนขาได้โดนแดดบ้าง ซึ่งยังเป็นแหล่งธรรมชาติที่ดีที่สุดสำหรับคนส่วนใหญ่

สารอาหารที่น่าสนใจอื่นๆ

อ่านต่อ

สรุปส่งท้าย

วิตามินดี 3 เกี่ยวข้องกับทั้งสุขภาพกระดูก การทำงานของกล้ามเนื้อ และภูมิคุ้มกัน แต่ในชีวิตแบบอยู่ในห้องแอร์เป็นส่วนใหญ่ แบบที่คนทำงานในเมืองหลายคนเป็น ก็ขาดวิตามินดีได้ง่ายมาก แม้จะอยู่ใต้แดดเมืองไทยตลอดทั้งปีก็ตาม วิธีที่ช่วยได้คือรับแดดอย่างเหมาะสม กินปลามีไขมันหรืออาหารที่มีไข่สัปดาห์ละไม่กี่มื้อ และรู้ว่าใครเสี่ยงมากกว่าปกติ เช่น ผู้สูงอายุ คนผิวสีเข้ม และคนที่ส่วนใหญ่อยู่แต่ในอาคาร แค่นี้ก็ช่วยได้เยอะเลยนะครับ/ค่ะ

ถ้าอยากรู้ว่าตัวเองมีวิตามินดีเท่าไร วิธีที่แม่นยำที่สุดคือตรวจเลือดกับแพทย์ที่โรงพยาบาลหรือคลินิก ดีกว่าเดาจากอาการเพียงอย่างเดียวเยอะเลย

บทความนี้จัดทำขึ้นเพื่อให้ข้อมูลทั่วไปเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากผู้เชี่ยวชาญทางการแพทย์ได้ หากต้องการปรับเปลี่ยนการกินอาหารหรือการกินอาหารเสริม ควรปรึกษาแพทย์หรือบุคลากรทางการแพทย์ที่มีคุณสมบัติก่อนทุกครั้ง

References

  1. NIH Office of Dietary Supplements
    https://ods.od.nih.gov/factsheets/VitaminD-HealthProfessional/
  2. Harvard T.H. Chan School of Public Health
    https://nutritionsource.hsph.harvard.edu/vitamin-d/
  3. MedlinePlus
    https://medlineplus.gov/ency/article/002405.htm
  4. Linus Pauling Institute
    https://lpi.oregonstate.edu/mic/vitamins/vitamin-D
  5. Mayo Clinic
    https://www.mayoclinic.org/drugs-supplements-vitamin-d/art-20363792
  6. HealthHub Singapore 🇸🇬 SG
    https://www.healthhub.sg/medication-devices-and-treatment/medications/vitamin-d