กรดไฮยาลูรอนิก: เติมน้ำให้ผิว บำรุงข้อต่อ
กรดไฮยาลูรอนิก: เติมน้ำให้ผิว บำรุงข้อต่อ
เคยรู้สึกไหมคะว่าพอนั่งทำงานในห้องแอร์ทั้งวัน ผิวหน้าจะแห้งตึงผิดปกติตอนเย็น หรือเดินขึ้นบันไดสถานีรถไฟฟ้าแล้วรู้สึกว่าหัวเข่าไม่ลื่นเหมือนเมื่อก่อน? กรดไฮยาลูรอนิก ชื่อที่เราเห็นกันบนขวดเซรั่มบ่อย ๆ นี่แหละค่ะ ที่อาจอธิบายทั้งสองเรื่องนี้ได้เลย
กรดไฮยาลูรอนิกคืออะไร
กรดไฮยาลูรอนิก หรือที่บางทีเรียกว่าไฮยาลูโรแนน เป็นสารที่ร่างกายเราผลิตขึ้นเองตามธรรมชาติ จัดอยู่ในกลุ่มโมเลกุลที่นักวิทยาศาสตร์เรียกว่าไกลโคสามิโนไกลแคน ฟังดูยากใช่ไหมคะ แต่จริง ๆ แล้วมันหมายถึงสายโมเลกุลยาว ๆ ลักษณะคล้ายเจล ที่ร่างกายใช้เป็นเบาะรองและตัวกักเก็บความชุ่มชื้นตามธรรมชาตินั่นเอง
สารนี้พบได้ในเนื้อเยื่อหลายส่วนของร่างกาย ไม่ว่าจะเป็นผิวหนัง เอ็น เส้นเอ็นข้อต่อ และข้อต่อต่าง ๆ ช่วยคงโครงสร้างของเนื้อเยื่อเหล่านี้ และสามารถดูดซึมน้ำไว้ได้มาก ทำให้ผิวและข้อต่อชุ่มชื้นอยู่เสมอ ลองนึกภาพฟองน้ำที่ดูดซับน้ำแล้วไม่ปล่อยคืนง่าย ๆ นั่นแหละค่ะคือหน้าที่ของมัน ซึ่งเป็นเหตุผลที่เราเจอกรดไฮยาลูรอนิกทั้งในเซรั่มบำรุงผิวและในยาฉีดเข้าข้อ
แต่ปัญหาคือปริมาณที่ร่างกายผลิตเองไม่ได้คงที่ตลอดไปนะคะ ยิ่งอายุมากขึ้น การผลิตก็ยิ่งลดลง นี่คือส่วนหนึ่งที่ทำให้ผิวเริ่มขาดความยืดหยุ่น และข้อต่อรู้สึกไม่นุ่มนวลเหมือนก่อน
คนใช้กรดไฮยาลูรอนิกเพื่ออะไรบ้าง
ช่วยให้ผิวกักเก็บความชุ่มชื้น
นี่คือคุณสมบัติที่คนรู้จักกันมากที่สุด เพราะมันจับน้ำได้เยอะมาก การทาลงบนผิวจึงช่วยให้ผิวชั้นนอกดูดซึมและเก็บความชุ่มชื้นไว้ ทำให้ผิวดูอิ่มฟูขึ้นและตึงน้อยลง สำหรับคนที่ผิวแห้งเร็วจากการนั่งในห้องแอร์ทั้งวัน หรือออกไปเดินตากแดดตอนกลางวันแล้วผิวแห้งผาก เซรั่มหรือครีมที่มีไฮยาลูรอนิกจึงตอบโจทย์เรื่องนี้โดยตรงเลยค่ะ
ช่วยให้ข้อต่อเคลื่อนไหวลื่นขึ้น
กรดไฮยาลูรอนิกเป็นส่วนประกอบของน้ำไขข้อ ซึ่งเป็นสารหล่อลื่นภายในข้อต่อ ช่วยให้ข้อเคลื่อนไหวลื่นขึ้นและช่วยรับแรงกระแทกเวลาข้อต่อต้องรับน้ำหนัก เช่น ตอนกระโดดหรือวิ่ง ในคนที่เป็นข้อเสื่อม น้ำไขข้อจะบางลงและปกป้องข้อได้น้อยลง จึงเป็นเหตุผลที่แพทย์บางรายเลือกฉีดกรดไฮยาลูรอนิกเข้าข้อโดยตรง เรียกว่าวิสโคซัพพลีเมนเทชัน ซึ่งเป็นหัตถการทางการแพทย์ ไม่ใช่สิ่งที่อาหารเสริมชนิดกินจะทำได้เหมือนกัน แต่ก็สะท้อนให้เห็นว่าสารนี้สำคัญแค่ไหนต่อการที่ข้อต่อเคลื่อนไหวได้โดยไม่เสียดสีกัน
อาจช่วยให้แผลหายเร็วขึ้น
กรดไฮยาลูรอนิกมีบทบาทในกระบวนการสมานแผล โดยช่วยควบคุมการอักเสบและช่วยนำเลือดไปเลี้ยงบริเวณเนื้อเยื่อที่บาดเจ็บ โครงสร้างของมันยังทำหน้าที่เป็นเหมือนฐานชั่วคราวให้เนื้อเยื่อใหม่เติบโตคลุมแผลได้ นี่คือเหตุผลที่เราเจอสารนี้ในเจลหรือแผ่นปิดแผลบางชนิดด้วย ไม่ใช่แค่ในผลิตภัณฑ์บำรุงผิวเท่านั้น
ช่วยบรรเทาอาการตาแห้ง
กรดไฮยาลูรอนิกเป็นส่วนผสมที่พบบ่อยในยาหยอดตา เพราะมันเก็บความชุ่มชื้นบนพื้นผิวลูกตาได้ดีมาก สำหรับคนที่จ้องหน้าจอคอมพิวเตอร์ทั้งวันภายใต้แสงไฟออฟฟิศ คุณสมบัติกักเก็บน้ำนี้แหละค่ะที่ทำให้ยาหยอดตาสูตรไฮยาลูรอนิกถูกแนะนำสำหรับตาแห้งตาเมื่อยล้าโดยเฉพาะ ไม่ใช่แค่เรื่องผิวหรือข้อต่ออย่างเดียว
การดูดซึมเข้าร่างกาย
ประสิทธิภาพของกรดไฮยาลูรอนิกจะขึ้นอยู่กับขนาดโมเลกุลและวิธีที่ใช้เป็นหลัก ซึ่งเป็นจุดที่คนมักเข้าใจผิดกันบ่อยที่สุด ถ้าทาลงบนผิว โมเลกุลขนาดใหญ่จะอยู่แค่บนผิวชั้นนอกและเก็บน้ำไว้ตรงนั้น ส่วนโมเลกุลขนาดเล็กจะซึมลงไปในผิวได้ลึกกว่าเล็กน้อย
ถ้ากินเป็นอาหารเสริม กรดไฮยาลูรอนิกจะถูกย่อยในระบบทางเดินอาหารจนแตกเป็นชิ้นเล็ก ๆ ก่อนจะถูกดูดซึม จึงไม่ได้เดินทางไปถึงข้อต่อหรือผิวแบบเต็มโมเลกุลเหมือนการฉีด งานวิจัยบางชิ้นที่ศึกษาการกินไฮยาลูรอนิกกับความชุ่มชื้นของผิวพบว่ามีการเปลี่ยนแปลงเล็กน้อยหลังใช้ต่อเนื่องหลายสัปดาห์ แต่ผลลัพธ์จะต่างจากการฉีดเข้าข้อโดยตรง ซึ่งส่งสารไปถึงจุดที่ต้องการทันทีโดยไม่ผ่านการย่อยเลย
จุดนี้สำคัญมากถ้าคุณกำลังเทียบกันระหว่างเซรั่มบำรุงผิว แคปซูลอาหารเสริม และการฉีดเข้าข้อโดยแพทย์ เพราะทั้งสามอย่างนี้ใช้แทนกันไม่ได้ ถึงจะมีสารตัวเดียวกันเป็นส่วนประกอบหลักก็ตาม
ความปลอดภัยที่ควรรู้
เพราะร่างกายผลิตกรดไฮยาลูรอนิกได้เองตามธรรมชาติ จึงมักไม่ก่อให้เกิดผลข้างเคียงรุนแรงหรืออาการแพ้ แต่คนที่มีประวัติแพ้รุนแรงมาก่อนควรระมัดระวังเป็นพิเศษ ผลิตภัณฑ์ทาผิวบางชนิดอาจทำให้ระคายเคืองเล็กน้อย โดยเฉพาะถ้าใช้ร่วมกับสารออกฤทธิ์อื่น เช่น เรตินอลหรือกรดผลัดเซลล์ผิว
ผลของกรดไฮยาลูรอนิกต่อคนท้องและคนที่ให้นมบุตรยังไม่มีข้อมูลชัดเจน จึงควรปรึกษาแพทย์ก่อนใช้หากอยู่ในช่วงนี้ ส่วนถ้ากำลังพิจารณาการฉีดเข้าข้อ ซึ่งเป็นหัตถการทางการแพทย์ ต้องทำโดยแพทย์ที่มีความเชี่ยวชาญเท่านั้น และควรแจ้งประวัติสุขภาพให้ครบ รวมถึงเรื่องการติดเชื้อในข้อหรือโรคเลือดออกผิดปกติด้วยนะคะ
ในไทย ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารที่มีกรดไฮยาลูรอนิกอยู่ในการควบคุมของสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) ดังนั้นก่อนซื้อควรเช็กเลขทะเบียน อย. บนบรรจุภัณฑ์ และเลือกซื้อจากร้านหรือแหล่งที่เชื่อถือได้ ไม่ใช่จากคนขายออนไลน์ที่ไม่มีที่มาชัดเจน โดยเฉพาะสิ่งที่โฆษณาว่าเป็นแบบฉีด
แหล่งอาหารธรรมชาติ
กรดไฮยาลูรอนิกไม่ใช่สารที่เราจะกินเข้าไปเยอะ ๆ จากอาหารมื้อปกติได้แบบวิตามินซีหรือแคลเซียมนะคะ แต่มีอาหารพื้นบ้านหลายอย่างที่มีสารนี้อยู่ หรือช่วยสนับสนุนให้ร่างกายผลิตเองได้ดีขึ้น เช่น
- น้ำต้มกระดูกและซุปที่ต้มนาน ๆ อย่างน้ำซุปก๋วยเตี๋ยวเนื้อตุ๋นหรือน้ำตกที่ใช้เวลาต้มนาน ซึ่งดึงสารจากเนื้อเยื่อเกี่ยวพันในกระดูกออกมา
- ตีนไก่และหนังไก่ ที่มักใส่ในต้มหรือตุ๋น อุดมไปด้วยเนื้อเยื่อเกี่ยวพัน
- อาหารจากถั่วเหลือง เช่น เต้าหู้และนมถั่วเหลือง มีสารที่อาจช่วยกระตุ้นการผลิตกรดไฮยาลูรอนิกในผิว
- ผักใบเขียวและผลไม้รสเปรี้ยวจำพวกส้ม ที่ให้วิตามินซี ซึ่งจำเป็นต่อโครงข่ายคอลลาเจนที่ทำงานร่วมกับกรดไฮยาลูรอนิกในผิว
- พืชหัวอย่างมันเทศ ที่มีแป้งชนิดหนึ่งซึ่งนักวิจัยบางกลุ่มเชื่อว่าช่วยสนับสนุนการสังเคราะห์กรดไฮยาลูรอนิกในร่างกาย
อาหารเหล่านี้ไม่ได้เพิ่มระดับกรดไฮยาลูรอนิกได้แบบก้าวกระโดดเหมือนอาหารเสริมหรือการฉีดนะคะ แต่ก็ช่วยสร้างสภาพแวดล้อมที่ดีให้เนื้อเยื่อเกี่ยวพันของร่างกาย ซึ่งจำเป็นต่อการรักษาสมดุลของสารนี้ในระยะยาว
บทความที่เกี่ยวข้อง
สารอาหารที่น่าสนใจเพิ่มเติม
อ่านต่อ
สรุปส่งท้าย
กรดไฮยาลูรอนิกไม่ใช่เทรนด์ใหม่แต่อย่างใด แต่เป็นสารที่ร่างกายเราพึ่งพามาตลอด เพียงแต่ปริมาณที่ผลิตเองลดลงตามอายุที่มากขึ้นเท่านั้นเอง ไม่ว่าคุณจะสนใจมันเพราะอยากให้ผิวดูเนียนนุ่มขึ้น อยากให้ข้อต่อเคลื่อนไหวสบายขึ้น หรืออยากบรรเทาตาแห้งจากการจ้องหน้าจอนาน ๆ หลักการก็เหมือนกันคือช่วยให้ร่างกายเก็บความชุ่มชื้นและเบาะรองที่มันรู้จักดีอยู่แล้วได้ดีขึ้นนั่นเองค่ะ
เช่นเดียวกับอาหารเสริมหรือส่วนผสมบำรุงผิวอื่น ๆ ผลลัพธ์จะแตกต่างกันไปในแต่ละคน และมันจะได้ผลดีที่สุดเมื่อเป็นส่วนหนึ่งของไลฟ์สไตล์โดยรวม ทั้งการดื่มน้ำให้พอ กินอาหารหลากหลาย และขยับร่างกายเป็นประจำ ไม่ใช่ใช้แค่ตัวเดียวแล้วหวังผลทุกอย่าง
บทความนี้จัดทำขึ้นเพื่อให้ข้อมูลทั่วไปเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำทางการแพทย์ได้ ก่อนปรับเปลี่ยนอาหารหรืออาหารเสริมใด ๆ ควรปรึกษาแพทย์หรือผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาพก่อนนะคะ
References
- Mayo Clinic
https://www.mayoclinic.org/drugs-supplements/hyaluronic-acid-injection-route/description/drg-20074557 - Medical News Today
https://www.medicalnewstoday.com/articles/326385 - WebMD
https://www.webmd.com/vitamins-supplements/hyaluronic-acid - SingHealth 🇸🇬 SG
https://www.singhealth.com.sg/tests-procedures/viscosupplementation - PubMed Central
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10744407/ - PubMed Central
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12026949/