Arginine: Axit Amin Giúp Lưu Thông Máu Tốt Hơn
Arginine: Axit Amin Đứng Sau Chuyện Lưu Thông Máu Tốt Hơn
Có bao giờ bạn thắc mắc tại sao mấy hộp thực phẩm chức năng ở nhà thuốc cứ quảng cáo giúp lưu thông máu tốt hơn hay phục hồi sau tập luyện nhanh hơn, chỉ nhờ một thành phần duy nhất không? Nhiều khả năng arginine chính là cái tên xuất hiện trên nhãn đó. Cùng tìm hiểu xem axit amin này thật sự làm gì trong cơ thể, và những điều cần lưu ý trước khi thử dùng nha.
Arginine Là Gì?
Arginine là một loại axit amin – tức là một trong những “viên gạch” mà cơ thể mình ráp lại để tạo ra protein. Khác với một số axit amin bắt buộc phải lấy hoàn toàn từ thức ăn, cơ thể mình có thể tự sản xuất một phần arginine, chủ yếu là ở thận đó.
Vì cơ thể thường tự lo được phần lớn nhu cầu, nên arginine hay được gọi là axit amin “bán thiết yếu” hoặc “thiết yếu có điều kiện”. Nghĩa là những lúc mình bị bệnh, tập luyện cường độ cao, hay đang trong giai đoạn phát triển nhanh, cơ thể có thể cần nhiều hơn mức tự sản xuất, lúc đó nguồn từ thực phẩm mới trở nên quan trọng hơn.
Lý do arginine được nhắc tới nhiều là vì khi vào cơ thể, nó chuyển hóa thành nitric oxide – một phân tử giúp mạch máu giãn nở ra. Đây cũng là lý do bạn hay thấy arginine trong mấy loại thực phẩm bổ sung dành cho dân tập gym, quảng cáo là “tăng nitric oxide”, dù thật ra nitric oxide là một chất khí, không thể đóng chai trực tiếp được.
Vì Sao Người Ta Hay Dùng Arginine?
Hỗ Trợ Lưu Thông Máu Và Sức Khỏe Tim Mạch
Vì arginine là nguyên liệu để tạo ra nitric oxide, nó góp phần giúp mạch máu giãn ra, nhờ đó máu lưu thông tốt hơn. Một số nghiên cứu cho thấy điều này có thể giúp giảm triệu chứng đau thắt ngực – cảm giác tức ngực do máu lên tim bị hạn chế – và hỗ trợ nhẹ cho những ai có huyết áp hơi cao.
Chuyện này khá thiết thực với dân văn phòng mình, suốt ngày ngồi máy lạnh, kẹt xe giờ tan tầm, ít vận động. Tuy nhiên bằng chứng khoa học vẫn còn chưa thống nhất. Có một nghiên cứu lâm sàng đáng chú ý thử nghiệm arginine trên người vừa bị nhồi máu cơ tim đã phải dừng giữa chừng vì lo ngại về an toàn, nên đây không phải loại tự ý dùng nếu bạn đã có bệnh tim sẵn nghen.
Hiệu Suất Tập Luyện Và Phục Hồi
Về lý thuyết, máu lưu thông tốt hơn đồng nghĩa oxy và dưỡng chất đến cơ bắp đang hoạt động nhiều hơn, đó là lý do arginine hay có mặt trong mấy loại pre-workout. Một số nghiên cứu ghi nhận cải thiện nhẹ ở cả bài tập sức bền như chạy bộ, đạp xe, lẫn bài tập sức mạnh ngắn như tập tạ.
Nhưng mức cải thiện thường khá nhỏ, và kết quả giữa các nghiên cứu không đồng nhất. Nếu bạn là kiểu người theo dõi từng rep, từng gram protein để tối ưu hóa thành tích, thì arginine chỉ là một cú hích nhỏ chứ không phải “vũ khí bí mật” gì đâu – ngủ đủ giấc với uống đủ nước chắc còn giúp bạn nhiều hơn.
Lành Vết Thương Và Hỗ Trợ Miễn Dịch
Arginine tham gia vào quá trình tổng hợp protein và vào chu trình urê – hệ thống giúp cơ thể loại bỏ amoniac dư thừa. Vì vậy, các nhà khoa học đã nghiên cứu xem bổ sung arginine có giúp phục hồi nhanh hơn sau phẫu thuật, hay hỗ trợ hệ miễn dịch trong những lúc cơ thể chịu áp lực lớn như nhiễm trùng hoặc chấn thương nặng hay không.
Kết quả trong môi trường bệnh viện, lâm sàng khá thú vị thiệt, nhưng điều đó không có nghĩa người khỏe mạnh bình thường cần bổ sung thêm, vì chế độ ăn hàng ngày thường đã cung cấp đủ cho việc tái tạo mô thông thường rồi.
Đường Huyết Và Sức Khỏe Chuyển Hóa
Một số nghiên cứu cho thấy arginine có thể ảnh hưởng nhẹ đến việc kiểm soát đường huyết, một phần qua tác động lên mạch máu, một phần qua tương tác với insulin. Với dân mình – nơi nguy cơ tiểu đường luôn là chuyện đáng lo – nghe vậy có vẻ hấp dẫn.
Nhưng tác động thực tế khá nhỏ, không thể nào thay thế cho việc giảm bớt trà sữa, nước mía, hay đổi cơm trắng sang khẩu phần nhỏ hơn kèm ngũ cốc nguyên hạt được. Ai đang dùng thuốc điều trị tiểu đường cũng nên cẩn thận, vì arginine có thể ảnh hưởng đến cách thuốc hoạt động.
Khả Năng Hấp Thu Của Arginine
Arginine từ thức ăn được hấp thu ở ruột non, thông qua một hệ thống vận chuyển chung với hai axit amin khác là lysine và histidine. Nghĩa là khi ăn quá nhiều cùng lúc, các axit amin này có thể “giành đường” hấp thu với nhau, dù chuyện này hiếm khi xảy ra với bữa ăn bình thường.
Một phần không nhỏ lượng arginine bạn ăn vào đã bị chính lớp niêm mạc ruột “xài” mất trước khi kịp vào máu, đó là lý do vì sao nồng độ arginine trong máu không phải lúc nào cũng tăng rõ rệt sau một bữa ăn hay một liều bổ sung. Các nhà khoa học đôi khi gọi đây là “nghịch lý arginine”, vì tế bào trong cơ thể vốn đã chứa lượng arginine nhiều hơn mức cần dùng, vậy mà bổ sung thêm arginine từ bên ngoài vẫn có thể giúp tăng sản xuất nitric oxide.
Chia nhỏ lượng protein ăn trong ngày, thay vì dồn hết vào một bữa, thường giúp lượng axit amin trong cơ thể ổn định hơn. Còn nếu bạn đã ăn đủ đạm qua các bữa như cá kho, đậu hũ, hay một dĩa cơm gà, thì không cần phải tính toán quá kỹ chuyện này đâu.
Những Điều Cần Biết Về An Toàn
Arginine từ thực phẩm được xem là an toàn với hầu như tất cả mọi người. Arginine dạng bổ sung nhìn chung cũng được dung nạp tốt trong thời gian ngắn, dù một số người có thể bị đau bụng, đầy hơi, hoặc tiêu chảy, nhất là khi dùng liều cao.
Người bị hen suyễn nên cẩn thận, vì arginine có thể làm triệu chứng khó thở nặng hơn trong một số trường hợp. Arginine cũng có thể làm hạ huyết áp, nên nếu kết hợp với thuốc huyết áp hoặc các loại thực phẩm bổ sung hạ huyết áp khác, huyết áp có thể tụt xuống quá thấp.
Nếu bạn vừa trải qua cơn nhồi máu cơ tim, thực phẩm bổ sung arginine thường không được khuyến cáo, vì một số nghiên cứu cho thấy nó có thể làm tăng nguy cơ biến chứng trong trường hợp này. Người bị bệnh thận cũng nên tránh bổ sung, vì arginine có thể làm rối loạn cân bằng điện giải trong cơ thể.
Ai đang dùng thuốc chống đông máu, thuốc điều trị tiểu đường, hoặc thuốc điều trị rối loạn cương dương thì nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi dùng arginine, vì nó có thể tương tác với cả ba loại thuốc này. Phụ nữ mang thai hoặc đang cho con bú cũng nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi dùng. Cũng như với bất kỳ thực phẩm chức năng nào bán trên thị trường, cần nhớ rằng không phải sản phẩm nào cũng được Bộ Y tế thẩm định kỹ về độ an toàn và hiệu quả trước khi lên kệ, nên chọn mua ở nhà thuốc uy tín và đọc kỹ nhãn sản phẩm là điều quan trọng hơn bạn nghĩ đó.
Nguồn Thực Phẩm Tự Nhiên Chứa Arginine
Đa số mọi người đã nhận đủ arginine qua chế độ ăn bình thường, đa dạng. Một số nguồn quen thuộc với bữa cơm người Việt gồm có:
- Cá và hải sản, như cá cơm, cá hồi, tôm
- Thịt gia cầm như gà, vịt
- Thịt đỏ, gồm thịt bò và thịt heo
- Sản phẩm từ đậu nành như đậu hũ, tương nén (tempeh), sữa đậu nành
- Các loại đậu như đậu gà, đậu lăng, đậu đỏ
- Các loại hạt, như đậu phộng, hạnh nhân, hạt bí
- Ngũ cốc nguyên hạt như gạo lứt, yến mạch
- Sản phẩm từ sữa như sữa tươi, sữa chua, phô mai
Một bữa sáng quen thuộc kiểu bánh mì không kèm cà phê sữa đá thường thiên nhiều về tinh bột tinh chế, ít arginine. Nên nếu ăn bánh mì buổi sáng, bạn thêm trứng ốp la, chút thịt, hoặc vài hạt đậu phộng vào là cân bằng hơn hẳn nha.
Bài Viết Liên Quan
Khám Phá Thêm Các Dưỡng Chất Liên Quan
Lời Kết
Arginine đóng vai trò khá thú vị trong việc giúp mạch máu giãn nở, cũng như cách cơ thể xử lý chất thải nitơ, xây dựng protein và đáp ứng nhu cầu miễn dịch. Với đa số người trưởng thành khỏe mạnh, ăn uống đa dạng với cá, gia cầm, đậu nành hay các loại đậu thường xuyên, thì không cần thiết phải bổ sung thêm arginine riêng đâu.
Nếu bạn đang cân nhắc dùng arginine cho một mục đích cụ thể nào đó, như cải thiện hiệu suất tập luyện, triệu chứng tim mạch, hay hỗ trợ đường huyết, thì hãy xem nó chỉ là một mảnh ghép nhỏ trong bức tranh lớn hơn về lối sống – bao gồm ngủ đủ giấc, vận động thường xuyên, và giảm bớt đồ uống có đường. Vì arginine có thể tương tác với nhiều loại thuốc thông dụng, nên trước khi bắt đầu dùng, tốt nhất bạn nên hỏi qua bác sĩ hoặc dược sĩ nghen.
Bài viết này chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin chung, không thay thế cho lời khuyên y tế chuyên môn. Hãy tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc chuyên gia y tế trước khi thay đổi chế độ ăn uống hoặc thói quen dùng thực phẩm bổ sung của bạn.
References
- Cleveland Clinic
https://my.clevelandclinic.org/health/drugs/22536-l-arginine - Mayo Clinic
https://www.mayoclinic.org/drugs-supplements-l-arginine/art-20364681 - WebMD
https://www.webmd.com/vitamins-supplements/l-arginine - MedlinePlus
https://medlineplus.gov/ency/article/002222.htm - PubMed Central (NIH)
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7460461/ - Medical News Today
https://www.medicalnewstoday.com/articles/l-arginine