Resweratrol: antyoksydant stojący za sławą czerwonego wina
Resweratrol: antyoksydant stojący za sławą czerwonego wina
Słyszałeś kiedyś, że lampka czerwonego wina może służyć sercu? Za tym przekonaniem stoi jeden związek roślinny o nazwie resweratrol. Czy nauka rzeczywiście potwierdza ten szum wokół niego, czy to jeden z tych zdrowotnych mitów, które nie chcą umrzeć?
Czym jest resweratrol?
Resweratrol to naturalny związek roślinny należący do rodziny polifenoli — substancji roślinnych znanych z działania antyoksydacyjnego. Rośliny wytwarzają go jako rodzaj substancji obronnej, a więcej go uwalniają, gdy znajdują się pod wpływem stresu, takiego jak grzyby, uszkodzenia czy zbyt intensywne nasłonecznienie.
Znajdziesz go w skórce czerwonych i ciemnych winogron, w orzeszkach ziemnych, w owocach jagodowych, takich jak morwy i borówki amerykańskie, oraz w korzeniu zwanym rdestowcem japońskim, który jest właśnie głównym źródłem wykorzystywanym w większości sprzedawanych dziś suplementów z resweratrolem. To właśnie związek ze skórką winogron sprawił, że resweratrol zyskał sławę rzekomego wyjaśnienia „paradoksu francuskiego" — obserwacji, że Francuzi jedzą tłuste, bogate potrawy, a mimo to mają stosunkowo niski odsetek chorób serca.
Pod względem chemicznym resweratrol występuje w dwóch formach, zwanych cis i trans, przy czym trans-resweratrol jest formą lepiej zbadaną i bardziej stabilną. Badacze zajmują się nim od lat 90. XX wieku pod kątem jego właściwości antyoksydacyjnych, przeciwzapalnych i ochronnych wobec komórek.
Dlaczego ludzie go przyjmują?
Wsparcie serca i naczyń krwionośnych
Resweratrol wykazuje aktywność antyoksydacyjną, a badacze analizowali, jak uszkodzenia oksydacyjne wpływają na ściany naczyń krwionośnych. Część badań sugeruje, że może on wspierać korzystniejszy profil cholesterolu oraz pomagać naczyniom krwionośnym się rozluźniać i lepiej funkcjonować.
Mimo to Mayo Clinic zwraca uwagę, że ilość resweratrolu, jaką faktycznie dostarcza lampka wina, jest niewielka, a większość działania prawdopodobnie zawdzięczamy szerszej mieszance antyoksydantów w czerwonym winie i winogronach, a nie samemu resweratrolowi. Dla kogoś, kto ma siedzącą pracę przy biurku, długi dojazd koleją i mało czasu na ruch, ważniejszy od jakiegokolwiek pojedynczego związku jest ogólny wzorzec żywieniowy.
Wsparcie poziomu cukru we krwi i metabolizmu
Kilka badań klinicznych sprawdzało, czy resweratrol może poprawiać wrażliwość na insulinę i pomagać organizmowi sprawniej regulować poziom cukru we krwi, zwłaszcza u osób z cukrzycą typu 2 lub zespołem metabolicznym. Niektóre badania wskazują na umiarkowaną poprawę wrażliwości na insulinę i wskaźników poziomu cukru we krwi.
Wyniki poszczególnych badań są jednak niejednoznaczne, a efekty zwykle są wyraźniejsze przy dawkach znacznie wyższych niż te, które można uzyskać z samej żywności. Ma to znaczenie w Polsce, gdzie dieta bogata w skrobię albo nawyk regularnych obiadów z ziemniakami, panierowanym kotletem i sosem mogą już podnosić poziom cukru we krwi powyżej optymalnego.
Wsparcie mózgu i pamięci
Ponieważ resweratrol potrafi przenikać do tkanki mózgowej, badacze sprawdzali, czy chroni komórki nerwowe przed stresem oksydacyjnym powiązanym z pogorszeniem pamięci związanym z wiekiem. Jedno z istotnych badań u starszych dorosłych z łagodnymi problemami z pamięcią wykazało pewną poprawę łączności mózgowej związanej z pamięcią po kilku miesiącach suplementacji.
To wczesny etap badań, a nie udowodniona metoda leczenia utraty pamięci ani demencji, ale to jeden z powodów, dla których resweratrol wciąż pojawia się w rozmowach o suplementach na „zdrowie mózgu".
Wsparcie skóry i starzenia się komórek
Resweratrol jest szeroko badany pod kątem zdolności do aktywowania pewnych białek komórkowych powiązanych z tym, jak komórki reagują na stres i starzenie się; w badaniach laboratoryjnych opisuje się to czasem jako naśladowanie efektów ograniczenia kalorii. To jeden z powodów, dla których pojawia się w kosmetykach przeciwstarzeniowych i suplementach nastawionych na długowieczność.
Jego bezpośrednie działanie antyoksydacyjne jest badane w odniesieniu do codziennego stresu oksydacyjnego, jakiemu komórki skóry są poddawane przez ekspozycję na słońce i zanieczyszczenie powietrza, co ma znaczenie w słoneczne letnie dni.
Biodostępność i wchłanianie
Oto haczyk w przypadku resweratrolu: organizm wchłania go całkiem dobrze, gdy go zjesz lub wypijesz, ale zaraz potem jest on bardzo szybko rozkładany i usuwany z krwiobiegu. Mówiąc prościej, duża część tego, co przyjmiesz, nie pozostaje w krążeniu wystarczająco długo, by zdziałać wiele.
Dlatego stężenia aktywnego resweratrolu we krwi są zwykle znacznie niższe, niż pierwotnie liczyli badacze, nawet po przyjęciu dużych ilości. Spożywanie resweratrolu w składzie pełnowartościowej żywności — winogron, jagód, orzeszków ziemnych — zamiast w postaci wyizolowanej kapsułki może być korzystniejsze, ponieważ otaczające go związki roślinne najwyraźniej wspierają sposób, w jaki organizm go przetwarza.
Podstawy bezpieczeństwa
Resweratrol pochodzący ze zwykłej żywności jest uznawany za bezpieczny dla większości osób. Formy suplementacyjne, przyjmowane w wyższych stężeniach, to już inna sprawa i wymagają większej ostrożności.
Resweratrol może wpływać na to, jak wątroba przetwarza niektóre leki, co oznacza, że może wchodzić w interakcje z lekami przeciwzakrzepowymi, niektórymi lekami na ciśnienie krwi oraz lekami metabolizowanymi przez określone szlaki enzymów wątrobowych. Wykazano też, że zmniejsza łatwość zlepiania się płytek krwi, więc przyjmowanie go razem z lekami rozrzedzającymi krew mogłoby zwiększyć ryzyko krwawienia.
Osoby w ciąży, karmiące piersią, mające zaplanowany zabieg chirurgiczny lub przyjmujące obecnie leki na receptę powinny przed rozpoczęciem suplementacji resweratrolem skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą. W Polsce suplementy diety są regulowane jako żywność, a nie leki, i nie są wcześniej zatwierdzane pod kątem skuteczności, dlatego warto ostrożnie wybierać miejsce zakupu i z dystansem podchodzić do produktów o odważnych deklaracjach dotyczących przeciwdziałania starzeniu się lub chorób.
Naturalne źródła w żywności
- Czerwone i ciemne winogrona, zwłaszcza skórka
- Czerwone wino, z umiarem
- Orzeszki ziemne i przekąski na ich bazie, np. masło orzechowe
- Borówki amerykańskie, żurawina i morwy
- Pistacje
- Ciemne kakao i gorzka czekolada
- Sok winogronowy z całych, nieobranych winogron
Powiązane artykuły
Poznaj powiązane składniki odżywcze
Na koniec
Resweratrol to naprawdę interesujący związek, ale nie jest cudowną pigułką przeciwstarzeniową ani powodem, by zacząć pić więcej wina. Najpewniejszym i najbardziej wiarygodnym sposobem dostarczania go organizmowi nadal pozostaje pełnowartościowa żywność, jak winogrona, jagody i orzeszki ziemne, spożywana w ramach ogólnie zbilansowanej diety.
Jeśli rozważasz suplement, zwłaszcza przy przyjmowaniu innych leków, bezpieczniejszą drogą niż kierowanie się marketingiem suplementów jest wcześniejsza rozmowa z lekarzem lub farmaceutą.
Ten artykuł ma charakter ogólnoinformacyjny i nie zastępuje profesjonalnej porady medycznej. Przed wprowadzeniem jakichkolwiek zmian w diecie lub suplementacji skonsultuj się z wykwalifikowanym pracownikiem ochrony zdrowia.
Źródła
- Linus Pauling Institute
https://lpi.oregonstate.edu/mic/dietary-factors/phytochemicals/resveratrol - Mayo Clinic
https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/heart-disease/in-depth/red-wine/art-20048281 - WebMD
https://www.webmd.com/diet/health-benefits-resveratrol - PubMed Central (NIH)
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6164842/ - Memorial Sloan Kettering Cancer Center
https://www.mskcc.org/cancer-care/integrative-medicine/herbs/resveratrol