L-treonina: rola w jelitach, skórze i odporności
L-treonina: rola w jelitach, skórze i odporności
Czy zastanawiałeś się kiedyś, co tak naprawdę dzieje się w organizmie po niedzielnym obiedzie z pieczonym kurczakiem albo po miseczce miękkiego tofu? Poza białkiem, które widać na talerzu, organizm po cichu rozkłada je na cegiełki zwane aminokwasami — a jednym z mniej znanych i rzadziej omawianych jest L-treonina.
Czym jest L-treonina?
L-treonina jest jednym z dziewięciu aminokwasów egzogennych (niezbędnych), co oznacza po prostu, że to budulec białek, którego organizm nie potrafi sam wytworzyć. W odróżnieniu od niektórych innych aminokwasów, które wątroba umie wyprodukować od podstaw, treonina musi pochodzić z pożywienia, które jemy na co dzień.
Jest jednym z dwudziestu aminokwasów, które łączą się w białka obecne w całym organizmie — w mięśniach, skórze, błonie śluzowej jelit i komórkach odpornościowych. Ponieważ organizm nie ma własnej „fabryki” treoniny, stały dopływ z posiłków ma większe znaczenie, niż się powszechnie sądzi, zwłaszcza jeśli dieta opiera się głównie na jednym lub dwóch źródłach białka.
Dlaczego ludzie po nią sięgają?
Pomaga utrzymać zdrową błonę śluzową jelit
Jelita wyściela ochronna warstwa śluzu, która działa jak bufor między bakteriami jelitowymi a delikatną tkanką pod spodem. Treonina stanowi wyjątkowo dużą część aminokwasów w białku tworzącym ten śluz, zwanym mucyną — według szacunków badań to mniej więcej jedna dziesiąta zawartości aminokwasów w mucynie jelitowej człowieka. To jeden z powodów, dla których treoninę opisuje się jako integralną część struktury jelit, a nie tylko zwykły składnik białka.
Dla kogoś, kto po długim dniu sięga wieczorem po przekąskę, a następnego ranka wybiega z domu z kromką chleba z masłem, dobrze utrzymana błona śluzowa jelit ma większe znaczenie, niż mu się przypisuje. Rola treoniny jest tu strukturalna i stała, a nie doraźna — działa w czasie, jako element ogólnie zbilansowanej diety.
Wspiera skórę, stawy i tkankę łączną
Treonina jest także materiałem budulcowym kolagenu i elastyny — dwóch białek, które nadają skórze strukturę i sprężystość oraz wspierają stawy, ścięgna, a nawet szkliwo zębów. Kolagen i elastyna wymagają stałego dopływu określonych aminokwasów, a treonina jest jednym z nich.
Nie oznacza to, że zjedzenie większej ilości produktów bogatych w treoninę z dnia na dzień ujędrni skórę. Ale w długiej perspektywie odpowiednia ilość tego aminokwasu jest częścią tego, co pozwala prawidłowo odnawiać się białkom strukturalnym organizmu.
Odgrywa rolę w funkcjonowaniu układu odpornościowego
Treonina jest też budulcem przeciwciał, zwłaszcza typu IgA, które występują licznie w błonach śluzowych — czyli na powierzchniach (jelita, drogi oddechowe), stanowiących pierwszą linię obrony organizmu. Niektóre badania łączą dostępność treoniny z tym, jak dobrze utrzymywane są te śluzówkowe mechanizmy obronne i produkcja przeciwciał.
Wiąże się to z wcześniejszym wątkiem błony śluzowej jelit: dobrze utrzymana bariera śluzowa i odpowiednia ilość przeciwciał współdziałają, a treonina znajduje się na styku obu tych obszarów.
Uczestniczy w metabolizmie energii i tłuszczów
Poza funkcją budulcową treonina jest też rozkładana przez komórki, co pomaga wytwarzać energię, a ponadto włącza się w szlak prowadzący do powstania glicyny — innego aminokwasu zaangażowanego w różne procesy w organizmie. Część badań wskazuje również na jej rolę w tym, jak wątroba radzi sobie z tłuszczami, choć większość dotychczasowych dowodów pochodzi z badań na zwierzętach, a nie z dużych badań na ludziach.
Warto myśleć o treoninie nie jak o składniku suplementu o jednym przeznaczeniu, lecz raczej jak o cichym uczestniku procesów w tle — po cichu wspiera kilka układów, a nie daje jednego spektakularnego efektu.
Biodostępność i wchłanianie
Gdy jesz białko — czy to ryby, tofu, jajka czy dal — żołądek i jelito cienkie rozkładają je na pojedyncze aminokwasy, w tym treoninę, które następnie są wchłaniane do krwiobiegu przez wyspecjalizowane transportery w ścianie jelita.
Treonina ma pewną ciekawą właściwość: znaczna część tej, którą zjadasz, zostaje zużyta przez samo jelito, zanim w ogóle trafi do krążenia ogólnego, głównie dlatego, że błona śluzowa jelit stale odbudowuje warstwę śluzu i potrzebuje do tego stałego dopływu treoniny. Nazywa się to czasem zużyciem „pierwszego przejścia” i jest to jeden z powodów, dla których zdrowie jelit i status aminokwasowy są tak ściśle powiązane.
Ponieważ organizm nie magazynuje aminokwasów na później, zwykle lepiej sprawdza się spożywanie różnych źródeł białka rozłożonych na cały dzień — zamiast opierania się na jednym produkcie czy skupiania się na jednym składniku. Zgadza się to z zaleceniami zdrowego talerza, by do każdego posiłku włączać porcję produktów białkowych wielkości dłoni, na przemian: ryby, jajka, rośliny strączkowe, tofu i chude mięso.
Podstawowe informacje o bezpieczeństwie
U większości zdrowych dorosłych, którzy dostarczają treoninę z regularnych posiłków, uważa się ją za dobrze tolerowaną i nie ma mocnych dowodów, by spożycie na poziomie żywności powodowało problemy. Badania nad suplementami również zazwyczaj wskazywały na dobrą tolerancję, choć w badaniach klinicznych sporadycznie odnotowywano łagodne i niespójne działania niepożądane.
Osoby z przewlekłą chorobą nerek stosujące dietę z ograniczeniem białka, osoby z rzadkimi wrodzonymi zaburzeniami metabolizmu aminokwasów oraz wszyscy, którzy stosują zaleconą przez lekarza specjalistyczną mieszankę białkową lub aminokwasową, powinni współpracować z lekarzem lub dietetykiem, zamiast samodzielnie zmieniać spożycie. Kobiety w ciąży lub karmiące piersią oraz osoby z istniejącymi schorzeniami powinny także skonsultować się z pracownikiem ochrony zdrowia przed użyciem jakiegokolwiek samodzielnego suplementu aminokwasowego, ponieważ interakcje treoniny z lekami nie zostały dokładnie zbadane.
Naturalne źródła w żywności
- Jajka — śniadaniowa klasyka, na miękko lub jako jajecznica na kromce chleba
- Nabiał — mleko, jogurt i twaróg
- Ryby i owoce morza — anchois, łosoś, krewetki i inne owoce morza obecne w codziennej kuchni
- Drób i mięso — kurczak, wołowina i wieprzowina, używane powszechnie w codziennych posiłkach, takich jak niedzielny obiad
- Produkty sojowe — tofu, tempeh i napój sojowy, popularne bezmięsne źródła białka
- Rośliny strączkowe i soczewica — występują w daniach typu dal i w niektórych warzywnych curry
- Orzechy i nasiona — orzeszki ziemne, nerkowce i nasiona sezamu
- Kiełki pszenicy i produkty pełnoziarniste — obecne w niektórych chlebach i płatkach z pełnego ziarna
Powiązane artykuły
Poznaj powiązane składniki odżywcze
Na koniec
L-treonina nie jest modnym składnikiem suplementów i to właśnie część jej istoty — to stały, działający w tle aminokwas egzogenny, od którego codziennie po cichu zależą błona śluzowa jelit, skóra i układ odpornościowy. Dla większości osób jedzących urozmaiconą dietę, z regularnymi porcjami jajek, ryb, tofu, mięsa czy nabiału, zapewnienie sobie odpowiedniej ilości treoniny nie wymaga aktywnego śledzenia.
Większe znaczenie zyskuje ona u osób na bardzo restrykcyjnych dietach, z chorobami wymagającymi kontroli spożycia białka lub z konkretnymi problemami zdrowotnymi — w takich przypadkach rozmowa z lekarzem lub dietetykiem jest znacznie bardziej pomocna niż zgadywanie. Jak w większości podstaw żywienia, regularność w posiłkach wygrywa z pogonią za jednym składnikiem.
Ten artykuł ma charakter ogólnoinformacyjny i nie zastępuje profesjonalnej porady medycznej. Przed wprowadzeniem jakichkolwiek zmian w diecie lub suplementacji skonsultuj się z wykwalifikowanym pracownikiem ochrony zdrowia.
Źródła
- PubMed Central (NIH)
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11357570/ - WebMD
https://www.webmd.com/vitamins/ai/ingredientmono-1083/threonine - Medical News Today
https://www.medicalnewstoday.com/articles/324229