Resveratrol: de antioxidant achter de roem van rode wijn
Resveratrol: de antioxidant achter de roem van rode wijn
Heb je weleens gehoord dat een glas rode wijn goed zou zijn voor je hart? Die bewering gaat terug op één plantaardige stof: resveratrol. Maar wordt de hype echt door de wetenschap gesteund, of is dit zo'n gezondheidsmythe die maar niet verdwijnt?
Wat is resveratrol?
Resveratrol is een natuurlijke plantaardige stof die behoort tot de polyfenolen, plantaardige stoffen die bekendstaan om hun antioxidatieve werking. Planten maken het aan als een soort zelfverdedigingsstof en geven er meer van af wanneer ze onder stress staan door schimmels, beschadiging of te veel zon.
Je vindt het in de schil van rode en paarse druiven, in pinda's, in bessen zoals moerbeien en blauwe bessen, en in een wortel die Japanse duizendknoop heet. Die wortel is eigenlijk de belangrijkste bron voor de meeste resveratrolsupplementen die tegenwoordig verkocht worden. Door deze link met druivenschillen werd resveratrol beroemd als de vermeende verklaring voor de "Franse paradox": de waarneming dat Fransen rijk, vet voedsel eten en toch relatief weinig hartziekten hebben.
Chemisch gezien komt resveratrol voor in twee vormen, cis en trans, waarbij trans-resveratrol de meest onderzochte en stabielere variant is. Onderzoekers bestuderen de stof sinds de jaren negentig vanwege de antioxidatieve, ontstekingsremmende en celbeschermende eigenschappen.
Waarom nemen mensen het?
Ondersteuning van hart en bloedvaten
Resveratrol heeft een antioxidatieve werking, en onderzoekers hebben bestudeerd hoe oxidatieve schade de wanden van bloedvaten beïnvloedt. Sommige onderzoeken suggereren dat het gezondere cholesterolpatronen kan ondersteunen en bloedvaten kan helpen ontspannen en beter te functioneren.
Toch wijst Mayo Clinic erop dat de hoeveelheid resveratrol die je uit een glas wijn haalt klein is, en dat waarschijnlijk de bredere mix van antioxidanten in rode wijn en druiven, en niet resveratrol alleen, het meeste werk doet. Voor iemand met zittend bureauwerk, een lange woon-werkreis met de metro in Amsterdam en weinig tijd om te bewegen, is het totale voedingspatroon belangrijker dan welke afzonderlijke stof ook.
Ondersteuning van bloedsuiker en stofwisseling
Verschillende klinische onderzoeken hebben gekeken of resveratrol de insulinegevoeligheid kan verbeteren en het lichaam kan helpen de bloedsuiker efficiënter te reguleren, vooral bij mensen met type 2-diabetes of het metabool syndroom. Sommige studies wijzen op bescheiden verbeteringen van de insulinegevoeligheid en van bloedsuikerwaarden.
De resultaten van de onderzoeken lopen echter uiteen, en de effecten zijn meestal duidelijker bij inname van veel hogere hoeveelheden dan je uit voeding alleen krijgt. Dit is van belang bij een zetmeelrijk eetpatroon of regelmatig een maaltijd met aardappelen en patat, wat de bloedsuiker al hoger kan doen uitkomen dan ideaal.
Ondersteuning van hersenen en geheugen
Omdat resveratrol het hersenweefsel kan bereiken, hebben onderzoekers bestudeerd of het zenuwcellen beschermt tegen de oxidatieve stress die wordt gelinkt aan leeftijdsgebonden achteruitgang van het geheugen. Eén opvallend onderzoek bij oudere volwassenen met milde geheugenproblemen vond na enkele maanden suppletie enkele verbeteringen in de met het geheugen samenhangende connectiviteit van de hersenen.
Het gaat om onderzoek in een vroeg stadium en niet om een bewezen behandeling van geheugenverlies of dementie, maar het is een deel van de reden dat resveratrol steeds terugkomt in gesprekken over supplementen voor "hersengezondheid".
Ondersteuning van huid en celveroudering
Resveratrol wordt veel onderzocht vanwege het vermogen om bepaalde celeiwitten te activeren die samenhangen met hoe cellen reageren op stress en veroudering. In laboratoriumstudies wordt dat soms beschreven als het nabootsen van de effecten van calorierestrictie. Dit is een van de redenen dat het wordt gebruikt in anti-verouderingsproducten voor de huid en in supplementen gericht op een lang leven.
De directe antioxidatieve werking wordt onderzocht in relatie tot de alledaagse oxidatieve stress die zonlicht en luchtvervuiling op huidcellen leggen, wat relevant is op zonnige zomerdagen.
Biologische beschikbaarheid & opname
Dit is het addertje onder het gras bij resveratrol: je lichaam neemt het redelijk goed op wanneer je het eet of drinkt, maar het wordt daarna razendsnel afgebroken en uit je bloedbaan verwijderd. Eenvoudig gezegd blijft veel van wat je binnenkrijgt niet lang genoeg in de bloedsomloop om veel te kunnen doen.
Daarom zijn de bloedwaarden van actief resveratrol meestal veel lager dan onderzoekers oorspronkelijk hoopten, zelfs na een ruime inname. Resveratrol eten als onderdeel van hele voedingsmiddelen, zoals druiven, bessen en pinda's, in plaats van als geïsoleerde capsule, kan helpen, omdat de omringende plantaardige stoffen lijken te ondersteunen hoe het lichaam het verwerkt.
Veiligheid in het kort
Resveratrol uit gewone voedingsmiddelen wordt voor de meeste mensen als veilig beschouwd. Supplementen, die in hogere concentraties worden ingenomen, zijn een ander verhaal en vragen om meer voorzichtigheid.
Resveratrol kan invloed hebben op hoe de lever bepaalde medicijnen verwerkt, waardoor het kan interacteren met bloedverdunners, sommige bloeddrukmedicijnen en geneesmiddelen die via specifieke leverenzymroutes worden afgebroken. Ook is aangetoond dat het de neiging van bloedplaatjes om samen te klonteren vermindert, waardoor gebruik naast bloedverdunnende medicatie het risico op bloedingen kan vergroten.
Mensen die zwanger zijn, borstvoeding geven, binnenkort een operatie krijgen of voorgeschreven medicatie gebruiken, moeten eerst overleggen met een arts of apotheker voordat ze met een resveratrolsupplement beginnen. In Nederland worden voedingssupplementen gereguleerd als levensmiddelen en niet als geneesmiddelen, en ze worden niet vooraf goedgekeurd op werkzaamheid. Het is dus verstandig om selectief te zijn over waar je ze koopt en om voorzichtig te zijn met producten die stellige anti-verouderings- of ziektegerelateerde beweringen doen.
Natuurlijke voedingsbronnen
- Rode en paarse druiven, vooral de schil
- Rode wijn, met mate
- Pinda's en snacks op basis van pinda's, zoals pindakaas
- Blauwe bessen, cranberry's en moerbeien
- Pistachenoten
- Pure cacao en pure chocolade
- Druivensap gemaakt van hele druiven met schil
Gerelateerde artikelen
Ontdek verwante voedingsstoffen
Slotgedachten
Resveratrol is een werkelijk interessante stof, maar het is geen magische anti-verouderingspil en ook geen reden om meer wijn te gaan drinken. De sterkste en meest betrouwbare manier om het binnen te krijgen blijft via hele voedingsmiddelen zoals druiven, bessen en pinda's, als onderdeel van een evenwichtig voedingspatroon.
Overweeg je een supplement, zeker naast bestaande medicatie, overleg dan eerst met je arts of apotheker. Dat is veiliger dan afgaan op de marketingclaims van supplementen.
Dit artikel is bedoeld als algemene informatie en is geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg een gekwalificeerde zorgverlener voordat je wijzigingen aanbrengt in je voeding of supplementengebruik.
Bronnen
- Linus Pauling Institute
https://lpi.oregonstate.edu/mic/dietary-factors/phytochemicals/resveratrol - Mayo Clinic
https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/heart-disease/in-depth/red-wine/art-20048281 - WebMD
https://www.webmd.com/diet/health-benefits-resveratrol - PubMed Central (NIH)
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6164842/ - Memorial Sloan Kettering Cancer Center
https://www.mskcc.org/cancer-care/integrative-medicine/herbs/resveratrol