Spijsverteringsenzymen bij een opgeblazen gevoel
Spijsverteringsenzymen bij een opgeblazen gevoel
Heb je ooit een kapsalon of een flinke kom erwtensoep op en voelde je je een uur later oncomfortabel opgeblazen, met de vraag of je lichaam het gewoon niet kon bijbenen? Dat trage, gasachtige gevoel heeft vaak te maken met spijsverteringsenzymen — en met de vraag of je lichaam er genoeg van aanmaakt voor wat je zojuist hebt gegeten.
Wat zijn spijsverteringsenzymen?
Spijsverteringsenzymen zijn natuurlijke eiwitten die je lichaam aanmaakt om grote voedselmoleculen af te breken tot kleinere stukjes die het daadwerkelijk kan opnemen. Zonder enzymen zouden de rijst, de kip en de olie in een afhaalcurry onverteerd in je darmen blijven zitten.
Je speeksel, maag, alvleesklier en dunne darm geven elk andere enzymen af in verschillende fasen van de spijsvertering. De drie belangrijkste werkpaarden zijn amylase, dat koolhydraten zoals rijst en noedels afbreekt; protease, dat eiwit uit vlees, vis, tofu en eieren afbreekt; en lipase, dat vet uit kokosmelk, olie en ghee afbreekt.
Er zijn ook meer specifieke enzymen, zoals lactase, dat de natuurlijke suiker in melk afbreekt. Dit enzym speelt in Nederland een grote rol — veel mensen met een Aziatische achtergrond maken van nature minder lactase aan naarmate ze ouder worden, en dat is een van de redenen waarom een kop thee met melk of een plak kaas soms meer problemen geeft dan bij iemand anders.
Als je lichaam van een bepaald enzym net iets te weinig aanmaakt, kan voedsel dat niet volledig is afgebroken in de darmen blijven liggen, gaan gisten en zorgen voor het opgeblazen gevoel, de gasvorming of het ongemak dat veel van ons afdoen als "mijn maag is nu eenmaal zo". Dat is de leemte die spijsverteringsenzymsupplementen moeten opvullen.
Waarom nemen mensen ze?
Omgaan met lactose-intolerantie
Lactose-intolerantie — moeite met het verteren van de suiker in melk en zuivel — komt vooral veel voor bij mensen met een Aziatische, Afrikaanse of indiaanse achtergrond, waardoor het in Nederland een echt alledaags thema is. Lactasesupplementen leveren het enzym waaraan je darmen mogelijk een tekort hebben, en worden ingenomen samen met zuivel zoals melk, ijs of een latte macchiato. Lactase draagt bij aan de vertering van lactose bij mensen die moeite hebben met het verteren van lactose.
Minder gas door bonen en groenten
Bepaalde groenten en peulvruchten — denk aan witte bonen in tomatensaus, linzen, kool en de taugé die door een roerbakgerecht gaat — bevatten een type vezel dat menselijke enzymen zelf niet volledig kunnen afbreken. Een enzym dat alfa-galactosidase heet, te vinden in sommige vrij verkrijgbare enzymmengsels, helpt deze vezel te verteren voordat die de darmbacteriën bereikt die hem anders tot gas zouden laten gisten. Dit is een van de beter onderzochte, meer specifieke toepassingen van enzymsupplementen.
Ondersteuning bij een tekort aan alvleesklierenzymen
Sommige aandoeningen — chronische alvleesklierontsteking, taaislijmziekte (cystic fibrosis) of een operatie waarbij een deel van de alvleesklier wordt verwijderd — zorgen ervoor dat het lichaam niet genoeg eigen spijsverteringsenzymen kan aanmaken. In die gevallen schrijven artsen alvleesklierenzympreparaten voor met een mengsel van amylase, protease en lipase, in te nemen bij de maaltijd onder medisch toezicht. Dit is een apart, medisch begeleid gebruik en heel iets anders dan een algemeen enzymsupplement uit het schap van de apotheek pakken.
Algemeen comfort na zware of vette maaltijden
Mengsels van spijsverteringsenzymen worden veel aangeprezen bij een opgeblazen gevoel en een trage spijsvertering na een stevig, vet ontbijt of een uitgebreid buffet. Het is goed om hier eerlijk te zijn: bij mensen zonder onderliggend enzymtekort is het bewijs dat deze algemene mengsels de spijsvertering merkbaar verbeteren beperkt, ook al worden ze doorgaans als laag risico beschouwd om uit te proberen.
Biologische beschikbaarheid & opname
Enzymen zijn eiwitten, en het is letterlijk de taak van je maag om eiwitten met sterk zuur af te breken — wat een probleem is als het eiwit dat je hebt doorgeslikt zelf een enzym is dat lang genoeg moet overleven om te werken. Daarom zijn veel enzymsupplementen gemaakt als capsules met vertraagde afgifte, bedoeld om grotendeels intact door de maag te gaan en hun inhoud vrij te geven zodra ze de neutralere omgeving van de dunne darm bereiken.
Ook timing is belangrijker dan bij veel andere supplementen. Enzymen moeten over het algemeen tegelijk in je darmen aanwezig zijn met het voedsel dat ze moeten helpen verteren, en daarom worden ze meestal vlak vóór of bij de eerste hap van een maaltijd ingenomen in plaats van op een lege maag. Hoe goed een bepaald product werkt kan ook van persoon tot persoon verschillen, mede afhankelijk van iemands eigen basisproductie van enzymen en de exacte combinatie van voedingsmiddelen op het bord die dag.
Basisinformatie over veiligheid
Vrij verkrijgbare spijsverteringsenzymsupplementen worden over het algemeen als laag risico beschouwd voor de meeste gezonde volwassenen, maar ze vallen niet onder dezelfde regelgeving als geneesmiddelen op recept, dus fabrikanten hoeven niet te bewijzen dat ze werken voordat ze ze verkopen. Milde bijwerkingen zoals maagklachten, hoofdpijn of diarree worden af en toe gemeld.
Sommige enzymmengsels zijn afkomstig uit door schimmels gefermenteerde bronnen, wat betekent dat mensen met een schimmelallergie of een aandoening die alfa-gal-syndroom heet de ingrediëntenlijst zorgvuldig moeten controleren voordat ze ze proberen. Alvleesklierenzympreparaten op recept brengen specifiekere eisen voor dosering en controle met zich mee en mogen alleen onder begeleiding van een arts worden gebruikt, nooit op eigen houtje aangepast.
Lactasesupplementen worden over het algemeen niet aanbevolen voor heel jonge kinderen, en wie zwanger is of borstvoeding geeft, moet een zorgverlener raadplegen voordat hij of zij met een enzymsupplement begint. Als een opgeblazen gevoel, gasvorming of spijsverteringsklachten vaak voorkomen, aanhouden of gepaard gaan met gewichtsverlies of pijn, is het verstandig dit door een arts te laten onderzoeken in plaats van jezelf langdurig met supplementen te behandelen — enzymen kunnen de symptomen maskeren van een aandoening die een goede diagnose nodig heeft.
Natuurlijke voedingsbronnen
- Ananas — bevat bromelaïne, een enzym dat eiwitten verteert
- Papaja — bevat papaïne, nog een proteaseenzym
- Mango en banaan — bevatten amylase, dat ook helpt bij het rijpen van de vrucht
- Rauwe honing — bevat van nature amylase en protease
- Avocado — bevat lipase, dat helpt vet af te breken
- Gefermenteerde voedingsmiddelen zoals tempeh, kimchi, miso en kefir — enzymen die tijdens de fermentatie worden gevormd
Gerelateerde artikelen
Ontdek gerelateerde voedingsstoffen
Slotgedachten
Spijsverteringsenzymen werken al stilletjes in je lichaam elke keer dat je eet — de vraag is of je er genoeg van de juiste soort aanmaakt voor de maaltijden die je daadwerkelijk eet. Als zuivel, bonen of rijke, zware maaltijden je regelmatig een opgeblazen gevoel geven, kan een gericht enzym zoals lactase of een alfa-galactosidasemengsel, ingenomen bij de maaltijd in kwestie, echt helpen. Voor alledaagse traagheid zonder duidelijke aanleiding is het bewijs echter veel minder overtuigend, en is een gesprek met een arts een betere volgende stap dan op goed geloof naar een algemeen enzymmengsel te grijpen.
Dit artikel is bedoeld als algemene informatie en vervangt geen professioneel medisch advies. Raadpleeg een gekwalificeerde zorgverlener voordat je wijzigingen aanbrengt in je voeding of supplementenroutine.
Bronnen
- Harvard T.H. Chan School of Public Health
https://www.health.harvard.edu/healthy-aging-and-longevity/digestive-enzymes-how-supplements-like-lactaid-and-beano-can-help-with-digestion - Harvard T.H. Chan School of Public Health
https://www.health.harvard.edu/healthy-aging-and-longevity/can-taking-enzyme-supplements-help-soothe-my-bloating - Mayo Clinic
https://www.mayoclinic.org/drugs-supplements/amylase-lipase-pancrelipase-protease-oral-route/description/drg-20065293 - WebMD
https://www.webmd.com/diet/what-are-digestive-enzymes