PCOS bij 1 op de 10 vrouwen: welke supplementen zijn onderzocht?
PCOS komt voor bij 1 op de 10 vrouwen, en de meesten weten niet dat deze supplementen onderzocht worden
Je bent al maanden uitgeput. Je menstruatie is onvoorspelbaar. Je komt aan, terwijl je eetpatroon niet is veranderd. Misschien heb je PCOS, en weet je dat nog niet eens.
Polycysteus-ovariumsyndroom, kortweg PCOS, is een van de meest voorkomende hormonale aandoeningen bij vrouwen in de vruchtbare leeftijd. Schattingen wijzen erop dat ongeveer 1 op de 10 vrouwen wereldwijd ermee te maken heeft. Toch duurt het gemiddeld twee jaar en meerdere doktersbezoeken voordat de meeste vrouwen een diagnose krijgen. Dat is frustrerend, en het kost veel.
Wat is PCOS eigenlijk?
PCOS gaat niet alleen over cysten op de eierstokken. Het is een complexe stofwisselings- en hormoonstoornis. Kenmerkend zijn meestal een onregelmatige menstruatiecyclus, verhoogde androgeenwaarden (mannelijke hormonen zoals testosteron) en soms kleine follikels op de eierstokken die op een echo te zien zijn.
Het lastige aan PCOS is dat het bij iedereen anders tot uiting komt. Sommige vrouwen hebben last van acne en overmatige haargroei. Anderen kampen met dunner wordend haar, hardnekkige gewichtstoename of moeite om zwanger te worden. Het ene gezicht van PCOS bestaat niet.
Het verband met insuline
Dit weten de meeste mensen niet: tot 70% van de vrouwen met PCOS heeft in zekere mate insulineresistentie. Dat betekent dat de cellen van het lichaam niet efficiënt op insuline reageren, waardoor de alvleesklier er meer van aanmaakt. Een verhoogd insulinegehalte geeft de eierstokken vervolgens het signaal om meer androgenen te produceren, en zo ontstaat de hormonale chaos.
Daarom is PCOS niet zomaar een "vrouwenkwestie" die thuishoort in de gynaecologie. Het bevindt zich op het kruispunt van stofwisseling, ontsteking en hormoonregulatie.
Waarom leefstijl ertoe doet, en waarom het lastig is
Voeding en lichaamsbeweging blijven de eerste stap bij de aanpak van PCOS, vooral bij vrouwen met insulineresistentie. Zelfs bescheiden, regelmatige beweging, denk aan geregeld wandelen in plaats van intensieve sportschoolsessies, verbetert volgens klinisch onderzoek de insulinegevoeligheid en verlaagt de androgeenwaarden.
Voor vrouwen met een veeleisende baan is het niet altijd realistisch om tijd te vinden voor evenwichtige maaltijden. Een broodje van de supermarkt of een snelle afhaalmaaltijd is troostrijk en betaalbaar, maar bevat meestal veel geraffineerde koolhydraten en weinig vezels. Dat is precies het soort eetpatroon dat insulineresistentie na verloop van tijd kan verergeren.
Dat is geen reden om je schuldig te voelen. Het is een reden om te begrijpen waarmee je lichaam te maken heeft, en om te kijken welke op bewijs gebaseerde hulpmiddelen er zijn.
Supplementen onder de loep van onderzoekers
Voor PCOS bestaan medicamenteuze behandelingen: metformine bij insulineresistentie, anticonceptiepillen voor de regulatie van de cyclus, en andere middelen. Maar er is ook steeds meer onderzoek naar de vraag of bepaalde voedingsstoffen en supplementen een ondersteunende rol kunnen spelen.
Het is belangrijk om duidelijk te zijn: supplementen zijn geen geneesmiddel tegen PCOS. Maar sommige laten in klinische studies echt interessante resultaten zien.
Inositol en insulinesignalering
Inositolverbindingen, met name myo-inositol en D-chiro-inositol, hebben veel onderzoeksaandacht getrokken. Het zijn van nature voorkomende moleculen die betrokken zijn bij de overdracht van insulinesignalen. Een review uit 2020, gepubliceerd in European Review for Medical and Pharmacological Sciences, constateerde dat inositolsuppletie geassocieerd was met verbeterde hormoonprofielen en een regelmatiger menstruatie bij vrouwen met PCOS.
Magnesium en bloedsuikerregulatie
Magnesium speelt een fundamentele rol bij meer dan 300 enzymatische reacties, waaronder de glucosestofwisseling. Vrouwen met PCOS hebben vaak lagere magnesiumwaarden, en onderzoek heeft magnesiumtekort in verband gebracht met een verergering van insulineresistentie. Studies in Biological Trace Element Research hebben suppletie onderzocht als manier om metabole markers bij PCOS te ondersteunen.
Vitamine D: status en hormonen
Vitamine D-tekort komt opvallend vaak voor bij vrouwen met PCOS, en vitamine D-receptoren zijn bovendien aanwezig in eierstokweefsel. Onderzoek in het Journal of Clinical Endocrinology and Metabolism heeft bekeken hoe de vitamine D-status samenhangt met androgeenwaarden, regelmaat van de menstruatie en insulineresistentie in deze groep.
Berberine: de metabole stof
Berberine is een stof van plantaardige oorsprong die uitgebreid is onderzocht in het kader van de metabole gezondheid. Specifiek bij PCOS hebben studies in het Journal of Clinical Endocrinology and Metabolism berberine direct vergeleken met metformine, waarbij in sommige studie-armen vergelijkbare effecten op insulinegevoeligheid en hormonale parameters werden vastgesteld.
Omega-3-vetzuren en ontsteking
Chronische laaggradige ontsteking is een kenmerk van PCOS dat vaak over het hoofd wordt gezien. Omega-3-vetzuren komen voor in vette vis, en klinische studies hebben onderzocht of omega-3-suppletie ontstekingsmarkers kan verlagen en lipidenprofielen kan verbeteren bij vrouwen met PCOS.
Zink en androgeenstofwisseling
Zink speelt een rol in de androgeenstofwisseling en is onderzocht in relatie tot PCOS-gerelateerde klachten zoals acne en hirsutisme (overmatige haargroei). Een studie uit 2016 in het Journal of Research in Medical Sciences vond verbanden tussen de zinkstatus en androgeenwaarden bij vrouwen met PCOS.
Wat betekent dit voor jou?
Herken je jezelf in een van de hierboven beschreven klachten, dan is de eerste stap een goede diagnose, geen aankoop van supplementen. Voor PCOS zijn bloedonderzoek, soms een echo en een klinische beoordeling nodig om het vast te stellen.
Na een diagnose kunnen supplementen iets zijn dat je samen met je arts bespreekt als onderdeel van een bredere leefstijl- en behandelaanpak. Het onderzoek is veelbelovend voor verschillende voedingsstoffen, maar de kwaliteit van het bewijs verschilt, en wat in een klinische studie werkt, pakt in het dagelijks leven niet per se hetzelfde uit.
Het groeiende onderzoek bevestigt in elk geval dit: PCOS is geen vonnis. Het is een aandoening waarmee je kunt leren omgaan, en inzicht in de metabole en voedingsfactoren die meespelen geeft je meer houvast.
Ontdek verwante voedingsstoffen
Dit artikel is uitsluitend bedoeld als algemene informatie en vormt geen medisch advies. PCOS is een klinische aandoening die een goede diagnose en begeleiding door een gekwalificeerde zorgverlener vereist. Begin, stop of wijzig geen behandeling op basis van de informatie in dit artikel. Raadpleeg altijd je arts voordat je supplementen gebruikt, zeker als je een bestaande aandoening hebt of medicijnen gebruikt.